Ad Oktavum – Treće veliko utvrđenje u Beogradu

Za Kalemegdan i Zemun znate. A da li ste čuli za treće veliko utvrđenje u Beogradu? Ad Oktavum – utvrđenje kod Višnjice izgrađeno je u šestom veku, u vreme cara Justinijana.

Unutar utvrđenja pronađeni su stambeni objekti. Njih su čuvali pet metara debeli bedemi. U neposrednoj blizini otkriveni su nekropola i grobovi. Veruje se da su tu sahranjena dvojica beogradskih mučenika, Hermil i Stratonik.

Ad Oktavum: Istorija i lokacija

Utvrđenje je podignuto na samoj obali Dunava u ranom srednjem veku. Nalazi se na mestu zvanom Gradina, oko 2 km od sela Višnjica. Prve podatke o njemu daje pisac Prokopije. On navodi da je Oktavum sagrađen na osmoj milji od Singidunuma. Mesto je bilo strateški savršeno izabrano.

Rezultati arheoloških istraživanja

Muzej grada Beograda vršio je iskopavanja 1955. i 1964. godine. Analiza je pokazala da je kastrum bio pravougaonog oblika. Dimenzije su iznosile 180 x 100 metara. Bedemi su građeni od velikih kamenih tesanika i opeke iz obližnjeg kamenoloma.

Na južnoj strani otkriveni su ostaci kružne kule. Zapadni deo krije nekropolu. Pronađeni grobni inventar čine keramika, skroman nakit i gvozdeno oruđe. Posebno se izdvaja zlatna ogrlica sa krstom iz VI veka.

Problemi zaštite i divlji tragači

Iako je Ad Oktavum kulturno dobro od 1965. godine, danas je ugrožen. Ostaci bedema su prekriveni zemljom i rastinjem. Lokalitet je često na meti divljih tragača za blagom. Oni kopaju rupe i nepovratno uništavaju naučne dokaze.

Dr Adam Crnobrnja upozorava da su tragači ozbiljna pretnja. Oni odnose metalni novac i alate koji su ključni za nauku. Takođe, opasnost predstavlja i divlja gradnja vikendica u ovom atraktivnom kraju.

Budućnost i Unesko lista

Ad Oktavum se nalazi na preliminarnoj listi Uneska. On je deo projekta „Granice rimskog carstva”. Ovaj sistem obuhvata 35 lokaliteta u Srbiji duž Dunava. Povezivanje ovih mesta može drastično unaprediti turizam u Podunavlju.

Stručnjaci smatraju da Srbija mora pokazati veću brigu o ovim mestima. Unesko ne daje direktna sredstva, ali otvara vrata ka međunarodnim fondovima. Cilj je dokumentovati nalazišta savremenim metodama bez nepotrebnog kopanja.

Lokalitet Ramadan

U blizini Višnjice nalazi se i lokalitet Ramadan. Tamo su pronađeni ostaci rimskog naselja iz perioda od II do IV veka. Otkriveni su zidovi kuća, keramika i rimski novac. Ovaj lokalitet je ključan za proučavanje rimskog limesa na beogradskom području.

Zaključak o očuvanju nasleđa

U Srbiji je evidentirano oko 20.000 arheoloških nalazišta. Nažalost, mnoga su ugrožena zbog svoje velike površine. Nemoguće ih je sve ograditi. Zato je važno podizati svest građana o vrednosti istorijskog blaga.

Zakon predviđa zatvorske kazne do osam godina za uništavanje nalaza. Ipak, najbolja zaštita je odgovornost investitora i lokalne zajednice. Svaki uništeni sloj zemlje znači nepovratno izgubljenu istoriju.

Izvor: rasen.rs, rts.rs