Kada čujem tambure…

„Čuje se pasivno, a sluša aktivno. Zvuk deluje direktno na emocije i zato je veoma važan“ – kažu stručnjaci. Svaki pravi Vojvođanin, kada čuje zvuk tamburice, zna da je ovo velika istina.

Tambura u duhu i genima Vojvođana

Nema tog vojvođanskog slavlja, niti kafanskog veselja koje nije začinjeno muzikom tamburaša. Ovaj žičani instrument umilnog zvuka kao da nosimo u genima.

Genetsko nasleđe nije mala stvar. Zahvaljujući tamburi, između ostalog, Vojvođani važe za mirne i staložene ljude. Oni sve probleme rešavaju polako i bez agresije. Pitoma ravnica, pitomi zvuci, pa i pitom narod.

Poreklo i istorijski razvoj tambure

Smatra se da naziv ovog instrumenta potiče iz persijskog jezika, gde „tn“ znači žica. Kasnije se u zapisima nalaze još dve reči: dembar (persijski) i tambur (arapski).

Tambura se razvila od žičanog instrumenta koji se i danas na prostorima stare Mesopotamije i Egipta zove „lutnja“. Kratkovratnu lutnju Arapi su odneli u Španiju, gde se od nje razvila gitara. U Italiji je od nje nastala mandolina.

Dugovratnu lutnju na prostore Balkana doneli su Turci. Od nje se razvila pandora kod Bugara, bandura u Ukrajini, a u Rusiji balalajka i domra. Ipak, neki etnomuzikolozi smatraju da je jedna vrsta tambura na ovim prostorima prisutna još od IX veka, dakle pre dolaska Turaka.

Procvat i kulturni značaj tamburaške muzike

Tamburica je na ovim prostorima prisutna dovoljno dugo da bismo je doživljavali kao tradicionalni vojvođanski instrument. Svoj prvi veliki procvat tambura doživljava u prvoj polovini XIX veka, kada se u Bačkoj formiraju i prvi tamburaški orkestri.

Od tada se tamburaška muzika širi i u ostale krajeve: Srbiju, Hrvatsku, Makedoniju, Bosnu, Sloveniju, Mađarsku, Češku i Slovačku.

Razvoju tamburaške muzike doprineli su mnogi kompozitori, dirigenti i izvođači. Među njima su Sava Vukosavljev, Maksa Popov, Isidor Bajić, Marko Nešić, Zoran Mulić, Janika Balaž, Zvonko Bogdan i mnogi drugi.

Tambura danas: Festivali i tradicija

Danas značajnu ulogu u popularizaciji ove muzike imaju festivali. To su Zlatna tamburica, Vojvođanska zlatne žice, Tamburica fest Deronje, Internacionalni festival tamburice i Exit – tamburica stage.

Orkestri, poput Velikog tamburaškog orkestra RTV-a i ansambla Zorule, dokazuju visoke domete ovog instrumenta. Na njoj se svira sve, od tradicionalne do klasične i savremene muzike.

Tamburu sviraju svi: Srbi, Bunjevci, Šokci, Romi, Slovaci, Rusini i Mađari. Nekada omiljena među starijima, danas je sve prihvaćenija i među mladima. Vojvođani ne zaboravljaju da tamburicu slušamo ušima, a čujemo srcem.

Izvor: womenandwineserbia.com, Foto: Gospon Tamburaši