Istorija Tašmajdana koja i danas muči sve nas

Tašmajdan u Beogradu krije istoriju kamenoloma, groblja, legendi o Svetom Savi i mrežu podzemnih laguma.

Poreklo imena i rimski kamenolom

Naziv Tašmajdan potiče iz turskog jezika. „Taš“ znači kamen, dok „majdan“ označava mesto vađenja kamena. Ova lokacija je vekovima bila važan izvor građevinskog materijala.

Još u rimskom periodu ovde se nalazio kamenolom. Kamen iz Tašmajdana korišćen je za izgradnju Singidunuma. Od njega su građene kuće, javne zgrade i sarkofazi koji su delimično očuvani do danas.

Tašmajdan kao staro beogradsko groblje

Malo ljudi zna da je Tašmajdan nekada bio centralno gradsko groblje Beograda. Funkcionisalo je sve do otvaranja Novog groblja u Ruzveltovoj ulici krajem 19. veka.

Na ovom prostoru sahranjivani su obični građani, ali i poznate ličnosti. Među njima su bili pesnik Đura Jakšić i naučnik Josif Pančić. Posebni delovi groblja bili su namenjeni različitim verskim i društvenim grupama.

Deo posmrtnih ostataka i danas se nalazi ispod današnjeg parka, što daje posebnu mistiku ovom mestu.

Legende i misterija Tašmajdana

Tašmajdan je jedno od najmističnijih mesta u Beogradu. O njemu se vekovima prenose različite priče i legende.

Jedna od njih govori o tome da se ovde nalazila pećina koja je služila kao grobnica još u praistoriji. Druga teorija tvrdi da su se u ovom prostoru obavljali rituali i masovna sahranjivanja u dalekoj prošlosti.

Arheolozi i istoričari i danas imaju različita tumačenja o pravoj svrsi podzemnih prostora.

Da li su mošti Svetog Save spaljene na Tašmajdanu?

Jedna od najpoznatijih teorija vezana za Tašmajdan jeste i ona o spaljivanju moštiju Svetog Save.

Iako se tradicionalno smatra da su mošti spaljene na Vračaru, postoje zapisi iz 19. veka koji tvrde da se to dogodilo na prostoru poznatom kao Čupina umka, na današnjem Tašmajdanu.

Ovu teoriju je prvi izneo Sreten Popović, oslanjajući se na istorijska predanja i topografske tragove.

Dodatni argument je i činjenica da je u 16. veku ovaj deo bio poznat kao „Mali Vračar“.

Podzemni hodnici i lagumi

Ispod Beograda se nalazi mreža podzemnih prolaza, pećina i laguma duga desetine kilometara. Tašmajdanska pećina jedna je od najpoznatijih i procenjuje se da je stara oko osam miliona godina.

Tokom istorije, ovaj podzemni sistem korišćen je u različite svrhe. U ratnim periodima služio je kao sklonište, a tokom Drugog svetskog rata koristile su ga i nemačke jedinice.

Danas je deo tih prostora i dalje neistražen, što dodatno pojačava misteriju Tašmajdana.

Tašmajdan danas

Danas je Tašmajdan moderan gradski park i jedno od omiljenih mesta Beograđana. Ipak, ispod zelenila i šetališta krije se slojevita istorija.

Svaki korak kroz park zapravo je hod preko nekadašnjeg groblja, kamenoloma i podzemnih tunela. Upravo ta kombinacija prirode i istorije čini Tašmajdan jedinstvenim mestom u Beogradu.

Tašmajdan ostaje simbol Beograda u kome se prepliću istorija, legenda i misterija, iznad i ispod zemlje.

Foto: Gemini