Glogonjski Rit: Zaboravljeno radničko naselje nadomak Beograda

Na samo 18 kilometara od centra Beograda nalazi se Glogonjski Rit, mesto sa bogatom istorijom.

Na samo 18 kilometara od centra Beograda, u srcu Pančevačkog rita, nalazi se Glogonjski Rit, malo naselje sa velikom istorijom. Nekada primer socijalističkog urbanizma, danas je to gotovo zaboravljeno mesto koje i dalje nosi duh zajedništva i otpor zubu vremena.

Od močvare do moderne radničke zone

Glogonjski Rit je nastao 1945. godine, istovremeno sa osnivanjem Poljoprivrednog kombinata Beograd (PKB). Na tada močvarnom terenu Pančevačkog rita, radnici i inženjeri su pretvorili zemlju u plodna polja i prostor za život. Prvo su živeli u barakama, a zatim u namenski građenim stambenim zgradama. Naselje je bilo planirano kao ideal radničke zone – funkcionalno, solidarno, efikasno.

“Tozina crkva”: Mesto vere među fabrikama

U samom srcu naselja nalazi se minijaturna crkva Vozdviženja Časnog Krsta, poznata kao “Tozina crkva”. Podigao ju je 1991. godine tadašnji direktor PKB-a, Svetozar Marković Toza. Iako može da primi samo pet-šest ljudi, meštani redovno prisustvuju službama koje se uglavnom održavaju napolju. Crkvu je osveštao patrijarh Pavle, koji je tada i ručao sa lokalnim stanovništvom.

Sve što život znači: Od škole do bioskopa

U svojim zlatnim godinama, Glogonjski Rit je imao sve što jedno urbano naselje treba da ima, školu, ambulantu, dom kulture, bioskop, parkove i zelene površine. Bio je to živi organizam u kome su se rad, kultura i zajedništvo preplitali.

Danas su mnogi od tih objekata zapušteni, ali ostaci stare infrastrukture i dalje stoje kao podsetnik na prošla vremena. Duh zajedništva ipak nije nestao, redovne akcije meštana to jasno pokazuju.

Dom kulture i škola: Simboli obnove

Dom kulture je u skorije vreme obnovljen, ali kulturni program još nije aktiviran. Trenutno je u toku rekonstrukcija škole, koja će obuhvatiti nastavu do četvrtog razreda, kao i prostor za vrtić i jaslice – sve u jednom objektu. Meštani su već pre nekoliko godina sopstvenim sredstvima renovirali učionice, hodnike, ostave i zbornicu, što pokazuje njihov odnos prema obrazovanju i zajednici.

Sport: Novi život kroz stari fudbalski klub

Fudbalski klub iz naselja, nekada poznat kao FK Lepušnica, danas nosi ime T6 Nika Lepušnica. Klub je revitalizovan zahvaljujući privatnoj inicijativi, a stadion je obnovljen i aktivan. U vremenu kada mnogi lokalni klubovi nestaju, ovo je primer kako sport može biti oslonac zajednice.

Inicijative i planovi: Između stvarnosti i obećanja

Grad Beograd je usvojio regulacioni plan koji uključuje:

• Kružni tok na Zrenjaninskom putu
• Rekonstrukciju ulica i infrastrukture
• Uređenje zelenih površina
• Izgradnju trećeg mosta preko Dunava, koji bi povezao levu i desnu obalu

Pored toga, meštani su sami pokrenuli više inicijativa, među kojima su:

• Pristup saobraćajnici Beograd – Zrenjanin – Novi Sad (između Glogonjskog i Jabučkog Rita)
• Rekonstrukcija puta od Zrenjaninskog puta do naselja
• Poboljšanje javnog prevoza, naročito u špicu i večernjim časovima
• Trajno rešenje za održavanje brojnih zelenih površina

Snaga zajednice: Akcije, solidarnost i briga o najugroženijima

Meštani redovno organizuju akcije uređenja naselja, brinu o starima, bolesnima i socijalno ugroženima. U vremenu sveopšte pasivnosti, Glogonjski Rit se izdvaja kao primer aktivne i solidarne zajednice.

Vizija nekad, realnost danas

Glogonjski Rit je mesto koje jasno prikazuje razliku između velikih urbanističkih vizija prošlosti i današnje realnosti. Ipak, naselje opstaje zahvaljujući entuzijazmu i inicijativi svojih stanovnika. Njegova budućnost ostaje otvorena, između planova koji se još ne realizuju i volje naroda koji ne odustaje.

Izvor: Volim Glogonjski Rit/Mediji, Foto: Volim Glogonjski Rit