Bračni par koji je pomerio granice u arhitekturi

Ljiljana i Dragoljub Bakić oblikovali su modernu arhitekturu Beograda i Srbije.

Njihovi projekti obuhvataju sportske dvorane, stambena naselja i zdravstvene objekte. Kroz dugogodišnji rad, iskustva u inostranstvu i inovativan pristup, kreirali su prepoznatljiv autorski izraz. Knjiga Anatomija B&B arhitekture detaljno prikazuje njihovu karijeru, uticaje društvenih i ekonomskih prilika i filozofiju arhitekture koja stavlja čoveka u centar dizajna. Danas žive u svojoj kući u Višnjičkoj Banji.

Knjiga “Anatomija B&B arhitekture”

Ljiljana je objavila knjigu Anatomija B&B arhitekture, u kojoj analizira karijeru svog i Dragoljubovog tima. Knjiga nije samo monografija njihovih radova, već detaljno prikazuje uticaje društvenih i ekonomskih uslova, lična iskustva, kontakte i putovanja.

Početak karijere i Energoprojekt

Par je radio u preduzeću Energoprojekt – Arhitektura i Urbanizam. Njihovo najpoznatije delo je sportska dvorana Pionir i ledena dvorana Pionir.

Konkurs za izradu hale Pionir raspisan je 1972. sa rokom od samo 9 dana. Bakići su predvideli multifunkcionalnu sportsku halu, plivalište i velodrom. Prva faza morala je biti završena do početka Evropskog bokserskog šampionata 1973.

“Radili smo u uraganskom tempu. Nismo imali vremena za lutanje po sopstvenim mislima” kaže Ljiljana.

Dvorana Pionir i ledena hala

Hala Pionir bila je predviđena i za hokej, ali to nije realizovano. Godine 1977. izgrađena je posebna dvorana za led. Oba objekta nagrađena su na Salonima arhitekture 1974. i 1978.

Slika 1: Multifunkcionalna sportska dvorana Pionir

Slika 2: Ledena dvorana Pionir

Stambena naselja – Nova Galenika i Višnjička Banja

Bakići su projektovali dva velika stambena naselja: Nova Galenika u Zemunu i Višnjičku Banju. Naselja su inspirisana brdovitom lokacijom i boravkom u Finskoj.

Višnjička Banja ima gotovo „planinski“ karakter, tople boje i kosine krovove. Kompleks je projektovan u dve faze, a Ljiljana je drugu fazu radila samostalno. Planirani sadržaji, poput škole i centralnih funkcija, nisu u potpunosti izvedeni.

Slika 3. Kuće u nizu u naselju Višnjička Banja

Zavod za rehabilitaciju u Soko Banji

Ljiljana je samostalno projektovala Zavod za rehabilitaciju nespecifičnih plućnih bolesti 1974-1975. godine. Fokusirala se na psihološki i sociološki uticaj arhitekture, vodeći računa o potrebama pacijenata.

“Arhitektura je sociološki fenomen. Morate misliti na onoga ko će koristiti objekat” ističe Ljiljana.

Rad i iskustvo u inostranstvu

Par je radio i u Finskoj, Kuvajtu i Zimbabveu. Njihovi radovi dobijali su brojne nagrade. Iako su najbolja dela radili zajednički, Velika nagrada Saveza arhitekata Srbije 1994. dodijeljena je samo Dragoljubu, što je on odbio.

Žene u arhitekturi

Ljiljana se osvrće na izazove žena u arhitekturi: “Kada sam počela 1962, ženama je bilo teško. Često su njihove ideje razvijale, ali nisu bile priznatljive.”

Ističe Ivanku Raspopović kao primer zapostavljanja ženskih autora, posebno u kreativnom timu sa Ivanom Antićem.

Danas i kritika urbanizma

Ljiljana se danas ne bavi aktivnim projektovanjem, ali prati arhitekturu i grad.

“Najviše me brine nedostatak vizije i nebriga za izgrađenu sredinu. Beograd je strašno zapušten” kaže.

Biografije autora

Ljiljana Bakić (1939, Beograd) završila je Arhitektonski fakultet 1962. Karijeru je započela u birou Vrtna arhitektura, a najveći deo provela u Energoprojektu. Dobitnica je brojnih nagrada, uključujući Salone arhitekture i Veliku nagradu SAS.

Dragoljub Bakić (1939, Kragujevac) diplomirao je 1962. u Beogradu. Radio je u Energoprojektu, boravio u studiju Alvara Alta u Švedskoj i projektovao brojne objekte u zemlji i inostranstvu.

Izvori: Milena Zindović (cab.rs), arhivamodernizma, Foto: Glavna – Rade Kovač