Crkva Svetog Marka u Beogradu krije tajne koje malo koji prolaznik može i da zamisli.

Ovaj velelepni hram nalazi se na Tašmajdanu, na adresi Bulevar kralja Aleksandra 17. U blizini su Narodni dom, Radio-televizija Srbije i Crkva Svete Trojice.

Hram je građen od 1931. do 1940. godine na mestu stare grobljanske kapele. Izgradnja je prekidana nekoliko puta zbog burnih istorijskih okolnosti. Zbog toga je dugo važila za najveću neoslikanu crkvu u glavnom gradu.

Istorija izgradnje po uzoru na Gračanicu

Braća Branko i Petar Krstić projektovali su hram u duhu srpskog srednjovekovnog graditeljstva. Glavni uzor bila je čuvena crkva manastira Gračanica. Spoljašnji radovi na novoj crkvi završeni su krajem 1937. godine.

Ceo projekat je tada koštao neverovatnih šesnaest miliona dinara. Budući da novca nije bilo dovoljno, unutrašnjost je dugo ostala nedovršena. Danas hram krasi okolinu jednog od najlepših parkova u gradu.

Impozantna unutrašnjost i rekordni mozaici

Hram Svetog Marka ostavlja snažan utisak na svakog vernika koji u njega kroči. Glavna kupola dostiže visinu od 60 metara. Crkva je duga 62, a široka 45 metara, što je čini jednim od najvećih hramova u državi.

Unutra se nalazi mozaik „Presveta Bogorodica Šira od nebesa”. Ovo je zvanično najveći bogorodičin mozaik na celom svetu. Tokom liturgije, hram može da primi oko dve hiljade vernika istovremeno.

Umetnička riznica i tri oltara

Ikonostas od mermera urađen je 1992. godine po projektu Zorana Petrovića. Mozaike na ikonostasu izradio je slikar Đuro Radlović. Hram je poseban jer ima tri oltara posvećena različitim svetiteljima.

Riznica čuva dragocene ikone iz 19. i 20. veka. Najznačajnija je Bogorodica Odigitrija iz 16. veka. Ova crkva čuva i čudotvornu ikonu poznatu kao Beogradska Bogorodica.

Gde počivaju srpski vladari i patrijarsi

Uz južni zid nalazi se bakarni sarkofag sa moštima cara Dušana Silnog. One su prenete iz njegove zadužbine, manastira Svetih Arhangela kod Prizrena. Na severnoj strani sahranjen je patrijarh German Đorić.

Ispred oltara smešteni su tronovi za patrijarha i kralja. U kripti crkve počivaju poslednji vladari iz dinastije Obrenović. To su kralj Aleksandar i kraljica Draga Mašin, ubijeni u Majskom prevratu.

Podzemlje Tašmajdana: Pećine i tajne Gestapoa

Ispod crkve i parka nalaze se pećine na dubini od 28 metara. One su stare između šest i osam miliona godina. Rimljani i Turci su ovde kopali šalitru, pa se zovu i Šalitrene pećine.

Podzemlje je ispresecano brojnim kanalima koji podsećaju na lavirint. Tokom Drugog svetskog rata, Gestapo je ovde smestio svoj tajni štab. Mnogi od tih tunela su danas zatvoreni i van upotrebe.

Zanimljivosti o Tašmajdanskom parku

Naziv Tašmajdan potiče od turskih reči za kamen i rudnik. Ovde se do kraja 19. veka nalazilo staro beogradsko groblje. Mnogi poznati Srbi, poput Josifa Pančića, prvobitno su sahranjeni baš na ovom mestu.

Na Tašmajdanu je 1830. godine pročitan sultanov hatišerif o autonomiji Srbije. Veruje se da su Turci baš ovde spalili mošti Svetog Save. Ovaj prostor je svedok najvažnijih događaja u srpskoj istoriji.

Saveti za posetioce i radno vreme

Crkva Svetog Marka otvorena je svakog dana od 7 do 19 časova. Do nje se lako stiže autobusima 23, 24, 31 i 65. Hram je od centra grada udaljen svega deset minuta hoda.

Prilikom posete obavezno je pristojno odevanje. Odeća mora pokrivati ramena i kolena. Ne propustite priliku da vidite mozaik Tajna večera iznad centralnog ikonostasa.

Foto: Rajić nekretnine

Izvor: tob.co.rs, bookaweb.com, sr.wikipedia.org