“Kako je Pančevački rit postao ‘Treći Beograd’

Pančevački rit, poznat i kao “Treći Beograd”, nekada je bio beskrajna močvarna ravnica sa starim banatskim selima, a danas predstavlja ključno područje za industrijski razvoj i stambenu ekspanziju Beograda.

Zahvaljujući nasipima, kanalima i infrastrukturnim projektima započetim još 1929. godine, ovo područje je transformisano iz žitnice grada u modernu urbanizovanu zonu. Iako razvoj nije tekao uvek planirano, Pančevački rit i dalje nudi ogromne potencijale za budućnost, od saobraćajnica i mostova do novih naselja i kanalizacije, čineći ga nezaobilaznim delom širenja Beograda.

Pančevački rit – “Treći Beograd”: Uvod u levu obalu Dunava

Pančevački rit se prostire duž leve obale Dunava i zauzima značajno mesto u istoriji i urbanizaciji Beograda. Nekada poznat kao “Treći Beograd”, ovo područje dugo je bilo zapostavljeno, ali njegova geografska pozicija čini ga ključnim za širenje prestonice. Iako danas deo grada i dalje “pliva” između industrijskog potencijala i stambenog razvoja, njegova važnost za Beograd je neosporna.

Od močvara do žitnice Beograda

Pre početka velikih radova, Pančevački rit bio je prekriven barama, trskom i šašem. Tek izgradnjom nasipa dugog 90 kilometara i visokog 5 metara, te mrežom od 190 km kanala i 130 mostića, stvoreni su uslovi za plodno zemljište. Zahvaljujući ovim poduhvatima, 40.000 hektara zemlje postalo je pogodno za poljoprivredu, čineći Pančevački rit nekadašnjom žitnicom Beograda.

 Početci urbanizacije i industrijskog razvoja

Radovi na kanalima počeli su 5. avgusta 1929. godine, što je omogućilo i izgradnju pruge Beograd – Pančevo. Planirano je da se smanji i problem komaraca u močvarnim područjima. Pored poljoprivrede, ovo je postavilo temelje za industrijski razvoj i modernizaciju leve obale Dunava. Aerodrom Lisičji jarak i pumpe za kanale takođe su deo ove transformacije.

Nastanak kolonija i modernih naselja

Pre nego što su nastala naselja kao što su Padinska skela, Kovilovo, Krnjača i Vrbovski, područje je uglavnom bilo neizgrađeno. Danas ova “kolonijska” naselja predstavljaju male gradove, iako su nastala bez velikih urbanističkih planova. Primer je Padinska skela, koja i dalje nosi karakter kolonije, ali se razvija u pravi mali grad sa zgradama i infrastrukturom.

Vizije “Trećeg Beograda” kroz decenije

Urbanistički planovi iz 1957. i 1971. godine predviđali su potpunu industrijalizaciju leve obale Dunava, izgradnju magacina, lučkih postrojenja i dokova. Novi prostor je planiran kao “Dunavgrad”, ogledalo Luke Beograd sa suprotne strane reke. Iako su mnoge vizije ostale neostvarene, one i danas služe kao inspiracija za budući razvoj Pančevačkog rita.

Savremeni bum i budući razvoj

Poslednje tri decenije donose stambeni bum, izgradnju saobraćajnica i mostova poput Pupinovog mosta, a planiran je i treći most preko Dunava. Priprema za izgradnju kanalizacije konačno zatvara jedno od ključnih poglavlja razvoja. Pančevački rit tako postaje savremena urbana zona, spremna da funkcioniše kao integralni deo Beograda.

Današnja Krnjača 1929. godine

Planovi gradskih urbanista iz 1971. o potpunoj industrijalizaciji leve obale Dunava

Pančevački rit kao šansa za Beograd

Pančevački rit – “Treći Beograd”, simbol je dugogodišnje borbe čoveka protiv prirodnih prepreka i istovremeno ogroman potencijal za urbani i industrijski razvoj. Od močvara i starih sela do modernih naselja i infrastrukturnih projekata, ovaj deo Beograda pokazuje kako planiranje, tehnologija i vizija mogu oblikovati gradsku budućnost.

Izvor: kaldrma.rs