Ono što znamo i ne znamo o Dunavu

Dunav, najpoznatija evropska reka, vekovima spaja narode, kulture i civilizacije.

Sa više imena nego bilo koja druga reka na svetu, Dunav teče kroz srce Evrope, oblikujući istoriju, prirodu i život devet zemalja kroz koje prolazi. Njegov tok kroz Srbiju otkriva bogatstvo pejzaža, kulturno nasleđe i priče koje traju hiljadama godina.

Dunav – reka sa najviše imena u istoriji Evrope

Dunav, ili kako su ga drevni narodi zvali: Istros, Mataos, Danister, Danibius, Dunavius, Donau, Duna, Tuna, Dunarea, Dunaj, reka je sa najviše imena na svetu. O njemu su pisali Aristotel, Herodot, Strabon, Ovidije i Vergilije, a Napoleon je rekao: „Dunav je car među rekama.“

Večan kao Tibar, plodonosan kao Nil, veličanstven kao Misisipi, Dunav je simbol evropske istorije i civilizacije.

Tok i značaj Dunava

Dunav nastaje spajanjem reka Brege i Brigaha u Švarcvaldu. Zanimljivo, to znači da je reka bez pravog izvora. Njegov tok formiraju pritoke i tektonske promene stare više miliona godina.

Na ušću u Crno more stvara delu površine 5.500 km² sa tri glavna rukavca.

Prema geografskim odlikama, Dunav se deli na Gornji (Alpski), Srednji (Panonski) i Donji (Pontski) tok. Svaki od njih ima različite morfološke i hidrološke karakteristike.

Dunav teče kroz deset zemalja: Nemačku, Austriju, Slovačku, Mađarsku, Hrvatsku, Srbiju, Rumuniju, Bugarsku i Ukrajinu. Po dužini je 27. reka na svetu, a po značaju u unutrašnjem vodnom saobraćaju šesta. U Evropi je odmah iza Rajne i Volge.

Geološko poreklo i razvoj rečnog sistema

Prema geološkim istraživanjima, Dunav je formiran pre oko 30 miliona godina, tokom tektonskih pomeranja Alpa i Karpata. U miocenu i pliocenu (pre 20–1 miliona godina), tektonska pomeranja oblikovala su Panonski i Pontski basen. Nestankom Panonskog mora formiran je hidrografski sistem Dunava, koji se u današnjem obliku pojavio pred kraj pleistocena.

Kroz vekove je reka dubila svoje korito, stvarajući Đerdapsku klisuru, najveću i najlepšu rečnu klisuru u Evropi.

Dunav kroz Srbiju

Od svojih 3.505 km dužine, kroz Srbiju prolazi 588 km, od tromeđe sa Hrvatskom i Mađarskom do granice sa Rumunijom i Bugarskom. U Srbiji mu se ulivaju Drava, Tisa, Sava, Tamiš, Velika Morava i Timok, a na obalama su nastala mnoga naselja i kulturni centri. Dunav u Srbiji nudi raznovrsne pejzaže, od ravničarskih delova Vojvodine do veličanstvene Đerdapske klisure.

Prirodne lepote i kulturna blaga uz Dunav

Pored svoje prirodne lepote, Dunav je bogat i kulturnim nasleđem. Dunav ima oko 300 pritoka, brojne kanale, rukavce i ade, koji čine njegov tok dinamičnim i zanimljivim za istraživanje i plovidbu. Na srpskom delu toka nalazi se Đerdapska klisura, najlepša i najveća rečna klisura u Evropi, duga čak 130 km. Ovaj deo reke spaja prirodne lepote, bogatu istoriju i arheološka nalazišta poput Lepenskog Vira i Vinče, starih više od 7.000 godina.

Najpoznatiji rukavci i mesta na Dunavu kod Beograda

Dunav je bogat rukavcima, adama i sprudovima.Svaki rukavac ima svoju priču, od turskih legendi do ribolovačkih destinacija koje čuvaju duh starog Dunava.

• Borčanski Dunavac (Vizelj) – kratak rukavac Tamiša, okružen vikend-naseljima.
• Ada Huja – poznata po marini i “Paradajz ostrvu”.
• Višnjica – naselje sa lekovitim izvorom i zanimljivim legendama o imenu.
• Ostrvo Forkontumac – sa vikend-naseljem Bela stena i peščanom plažom.
• Ušće Tamiša i Pančevo – deo bogate rečne istorije sa značajnim kulturnim tragovima.

Gradovi i pritoke

Na svom putu Dunav povezuje Pančevo, Smederevo, Veliko Gradište, Golubac, Donji Milanovac i Kladovo, gradove koji vekovima žive uz reku. Posebno je zanimljivo ušće Tamiša, čiji krivudavi tok i liman pri visokom vodostaju svedoče o bogatstvu prirodnih procesa koji oblikuju Podunavlje.

Dunav – večni simbol povezanosti naroda

Dunav nije samo reka, on je živa istorija Evrope, reka koja je oblikovala narode, kulture i granice. Na njegovim obalama vekovima su se preplitale civilizacije, i dok mnogi narodi nestaju, Dunav ostaje, večan i moćan.